Το καταναλωτικό κίνημα στην Ευρώπη ξεκίνησε ήδη από την δεκαετία του '30 και εξαπλώθηκε στις περισσότερες χώρες στο τέλος της δεκαετίας του '50.
Μετά την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδρύεται το 1962 η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC1). Την ίδια περίοδο γίνεται λόγος σε ευρεία κλίμακα και στις Η.Π.Α. για το ρόλο και την οικονομική δύναμη του καταναλωτή. Χαρακτηριστική είναι η ομιλία του προέδρου Κένεντυ, ο οποίος στο μήνυμά του προς το Kογκρέσο (15.3.62), μεταξύ άλλων ανέφερε: "Καταναλωτές είμαστε όλοι. Πρόκειται για την μεγαλύτερη οικονομική ομάδα, η οποία επηρεάζει αλλά και επηρεάζεται σχεδόν από κάθε δημόσια ή ιδιωτική οικονομική απόφαση, τη μόνη σημαίνουσα οικονομική ομάδα, η οποία δεν είναι αποτελεσματικά οργανωμένη και της οποίας οι απόψεις δεν ακούγονται..."
Το κίνημα των καταναλωτών στην Ελλάδα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η ανάγκη για την εφαρμογή της πολιτικής και της νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή, από μέρους της πολιτείας, θεσμοθέτησε την Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, στα πλαίσια του Υπουργείου Ανάπτυξης, με το Π.Δ. 197/1997.
Βασικός σκοπός και καθήκον της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή είναι:
1. Να εισηγείται την χάραξη και την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της προστασίας του καταναλωτή και
2. Να μεριμνά για τον έλεγχο της εφαρμογής της νομοθεσίας που αφορά την προστασία του καταναλωτή και να φροντίζει για τα συμφέροντα των καταναλωτών εν γένει και ιδίως για:
α) την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών,
β) τα οικονομικά τους συμφέροντα,
γ) την οργάνωση τους σε ενώσεις καταναλωτών,
δ) το δικαίωμα ακρόασής τους σε θέματα που τους αφορούν και
ε) την πληροφόρηση και επιμόρφωση τους σε καταναλωτικά θέματα.
Στα πλαίσια της διοικητικής σύγκλισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης συστήθηκε με τον Ν. 3297/04 (ΦΕΚ 259/Α΄/23-12-04) ο θεσμός του "Συνήγορου του Καταναλωτή" που αποτελεί ανεξάρτητη αρχή επιφορτισμένη με το έργο της εξώδικης επίλυσης διαφορών που προκύπτουν μεταξύ προμηθευτών και καταναλωτών ή ενώσεων καταναλωτών και πρόθεσή του είναι η φιλική διευθέτηση διαφοράς και ο συμβιβασμός των εμπλεκομένων μερών.